Gebelikte İlaç Kullanımı

Hamilelik dönemi ilaç kullanımı açısından özel riskler taşır.
Bu dönemde ilaç kullanmak zorunda kalınırsa; bebekte yaratabileceği olumsuz etkiler düşünülmeli ama aynı zamanda annede önemli bir rahatsızlık varsa ve tedavi edilmediğinde anne ve/veya bebek açısından riske neden olacaksa bu da ayrıca değerlendirilmelidir.
İlaç kullanmak zorunlu ise hem anne hem de bebek için en uygunu seçilmelidir.
Kullanılan ilaç hastalığı tedavi etmeli bebek için de olabildiğince güvenli olmalıdır.
Birçok ilacın prospektusünde "hamilelik döneminde kullanımı hakkında yeterli bilgi yoktur" yazar. Eğer kullanılarak elde edilecek yarar, bebeğe yapabileceği zarardan daha fazla ise kullanılabileceği düşünülmektedir.
Bu fayda ve zararı gösteren bilimsel veriler çok kısıtlıdır.
İlaçların bebek üzerine zararlı etkilerinin olabileceği bilgisi ve düşüncesi nispeten yenidir.
1960'lı yıllarda talidomid adlı ilacın neden olduğu faciadan sonra ilaç kullanımı üzerine ciddi çalışmalar yapılmaya başlanmıştır.
Tüm gebeliklerde sebep ne olursa olsun anomalili bebek oluşma riski %2-5 arasındadır.
İlaçların etkisiyle ilgili bilgilerimiz genellikle hayvan deneylerine dayalıdır. Hiç bir hamile kadın bu deneylerin kendi üzerinde yapılmasına izin vermez, doğru olan da budur. İlaç geliştirilirken deney hayvanlarında güvenli olması insanda da güvenli olduğunu göstermez.
Teratojen ajan dediğimiz zararlı ilaçların kullanımı bakımından hamilelik dönemi üç bölüme ayrılır.

Döllenmeyi takiben, rahime yerleşmeden önceki dokuz günlük dönem:
Bu döneme ya hep ya hiç dönemi deniliyor. Çünkü maruz kalınan ilaç ya çok ciddi hasarlara neden olduğu için düşük oluyor veya ilaç hücrelere ulaşamıyor. Karşılaşılan risk genel toplumdan fazla olmuyor. Yani düşük olmamışsa ek bir riske neden olmuyor.
Döllenmeden sonraki 15. günden itibaren 9-10 haftaya kadar geçen süreye 'embriyonik evre' diyoruz.
Gebelikte ilaç kullanımı açısından en önemli dönem budur. Bebekle ilgili organ taslakları bu dönemde gelişir dolayısı ile zararlı ilacın hasarı da çok olur. Riskli ilaçlar herkeste aynı etkiyi yapacak diye bir kural yoktur. İlacı alan herkeste sorun olmayabilir. Bunun nedeni doz-yanıt ilişkisidir. Her teratojen ajanın zarar verebileceği bir eşik değer vardır. Kullanımda bu değer geçilirse risk artar.

Dokuz-onuncu haftadan doğuma kadar olan doneme' fetal evre' diyoruz.
İlaçlara maruz kalma bu dönemde büyük defektlere yol açmaz. Bu süre içinde daha çok fonksiyon bozukluğu ve gelişme geriliği gibi bulgular görülür.
Gebeliğin son üç ayında ilaç veya zararlı maddelere maruz kalındığında daha çok büyüme gelişme ile ilgili bulgular görülür.
Bu dönemde annenin sigara ve alkol kullanmasına bağlı bebekte gelişme geriliği görülür.
Kokain kullanan annelerin bebeklerinde yoksunluk sendromu görülür.
Ağrı kesici kullanımında doğum eylemi gecikebilir.
Diyetle alınan maddeler de vücutta fazla veya az olmaları nedeni ile teratojenik etki yapabilir.
Niasin, A vitamini gibi bazı vitaminlerin fazlalığı veye azlığı bebekte bozukluklara neden olabilir.
Düşük kalorili beslenme, hamilelikteki beslenme sorunları da teratojonite riskini artırır.

Bilinen en önemli teratojenler;
Talidomid
Retinoidler (A vitamini ve benzerleri) Antineoplastikler (Kanser ilaçları) Antiepileptikler (Sara ilaçları) Alkol, sigara ve kokain Bazı antibiyotikler
Antitroid ajanlar (Tiroidin çalışmasını yavaşlatan ilaçlar)
Androj enler
Dietilstilbestrol
Angiotensin dönüştürücü enzim Inhibitorien (Tansiyon ilacının bir çeşidi)
Kumarin türevleri (Pıhtılaşmayı önleyen ilaç) Lityum

Hamilelikte ilaç kullanımında dikkat edilecek noktalar;
Vitaminler ve demir dışında hamilelik döneminde en sık kullanılan ilaçlar antibiyotikler, ağrı kesiciler ve narkotik ajanlardır.
Tansiyon ilaçları, epilepsi ilaçları, bulantı-kusmayı engelleyen ilaçlar, psikiyatri ile ilgili ilaçlar, solunum yollarını etkileyen ilaçlar da sık kullanılan ilaçlar arasındadır.
Dünya sağlık örgütü, doktorların reçete yazmalarını yönlendirmek için bir tablo geliştirmiştir.
Bu tabloda risk fayda oranı dikkate alınmıştır.

Kategoriler;
A grubu:
Klinik deneylerde bebekte anomali riskini artırmayan ilaçlar Bgrubu:
Hayvan deneylerinde bir zarar vermediği gösterilmiş fakat hamile kadınlar üzerinde kontrollü deneyler yoktur

C grubu:
Hayvan deneylerinde istenmeyen etki görülmekle birlikte, gebe kadınlarda kontrollü çalışma yapılmamış ilaçlar

D grubu:
Hamilelerde fetal anomali riski saptanmış ancak tedavi ile elde edilecek faydanın olası zarardan az olduğu ilaçlar

X grubu:
Hamilelerde veya deney hayvanlarında yapılan çalışmalarda /gözlemlerde fetal anomali yaptığı saptanmış ilaçlar. Gebe veya gebelik planlayan kadınlarda bu ilaçların kullanımı kesinlikle kontrendikedir.

Hamilelik döneminde ideal olan hiç ilaç kullanılmamasıdır!
Hamileliklerin hatırı sayılır bir bölümü planlanmadan olduğu için ilaç kullanması gereken kadın mutlaka gebelik testi yaptırmalıdır. Bilmeden ilaç kullanılmışsa mutlaka danışmanlık alınmalıdır.


Makalenin Kaynağı: Sağlıklı Hamilelik (Dr. Yavuz Furuncuoğlu)

 

 

Yorumlar (6)Add Comment
...
Yazan neşe, +
mrb.arkadasım hamile oldugunu bılmeden jasmın kadın dogum kotrol hapı kullandı ve bugun ogrendı 7 haftalık gebe bu bebekte bı sorun olurmu cevap verirseniz sevınırız
...
Yazan saadet gül, +
hamile olma ihtimali bile bütün ağrılara rağmen ilaçkullandırmıyor bir anneye . annemin değerini daha iyi anladım
...
Yazan selvi, +
hamileligimin .4.haftanda bademck iltahabi ve virus enfeksiyonu gecirdim cok kotu oldum..dktrum antibiyotik verdi,,hergn agri kesici aldim,,sonrada vitamin tabletine gectim elevit adi....simdik 6 haftasndayim bu sefer sol bademcigim ve sol kulagim fena,,yine enfeksiyon kapimisim..sanirim yine antibiyotik alicam,,dktor bebek icin iltahab zararli antibiyotik almmazsan diyor,,bebegime bisey olur korkusu var insallah sagliklidir,,diyorum hep...
...
Yazan ilayda 11 ekim 2009, +
vitamin ve demir hapları içilmese olurmu
...
Yazan serkan, +
x gurubu ilaçlardan bir tablet(10)tane içilmesi bebege bir yan etki yaparmı
...
Yazan humeyra demırtaş, +
hamılelekte mumkun oldugunca az ilaç kulanıyom bu benım 4 hamılelıgım hep hamıleleklerımde çogunlukla gırıp oluyorum hamılelıklerım zor gecıyor
ve buyuzden ne yapacagımı bılmıyorum.

Yorum Yaz
Daha kucuk | Daha Buyuk

busy
 
Kimler Sitede
Şu anda 107 ziyaretçi ve 1 üye çevrimiçi
En Sevilenler