Gebelikte Ultrason

ultrasonUltrason muayeneleri, günümüz modern tıbbında gebelik izlemlerinin vazgeçilmez bir parçası haline gelmiştir. Ultrason, halen dünyadaki pek çok merkez tarafından gebelere zararı olmayan bir yöntem olarak kabul edilmektedir.
Ultrason görüntülemesi, organları, yumuşak dokuyu ve kan akımını incelemek için yaygın olarak kullanılan ve maliyet etkinliği olan bir diagnostik görüntüleme yöntemidir. Hastanın cildine tutulan bir transdüserden vücuda gönderilen yüksek frekans ses dalgalarıyla çalışmaktadır. Bu transdüser dokudan ve kandan bir yankı olarak gönderilen ses dalgalarını da almaktadır. Bu yankılar ultrason makinesi tarafından, hastanın yanındaki bir monitörde görülebilen real-time görüntülere çevrilmektedir.
Görüntü kalitesini iyileştirmek için, transdüserin yerleştirildiği deriye zararsız, kokusuz ve suda çözünen bir jel uygulanmaktadır. Bu serinlik ve nem hissi verebilir ama inceleme sonunda jel tamamıyla silinmektedir.
Doppler ultrasonografide bebeğe olan (uterus damarları ve göbek kordonundan) ve bebekteki kan akımlarının incelenmesi ile bebekteki kan akım hızlarındaki azalma yani plasental yetmezlik saptanır. Ultrasonda amaç bebeği renkli olarak görüntülemek değil kalbin sistol (atım) ve diyastol (dolum) zamanlarında "kan akım hızlarını" incelemektir.
Ultrasonografinin belki hayati gibi görünmese de aslında en önemli avantajlarından biri, anne ve baba adaylarının doğmamış bebeklerinin gerçek görünümünü görmeleri ile normalde doğumdan sonra kurulması beklenen duygusal bağların daha önceden oluşmasıdır.
Ultrasonda 4 boyutlu görüntü almak bazı koşulları gerektirir. Öncelikle incelemek istediğimiz kısmın önünde amniyon sıvısının yeterli olması gerekir. Bu nedenle, ara sıra bebeğin pozisyonundan ötürü istenen görüntü o an için alınmayabilir. Ancak, inceleme süresinin uzatılması veya nadiren olduğu gibi daha sonra tekrar yapılması ile fetusun pozisyonunun değişme şansı arttığından istenen görüntüler elde edilebilir.
Görüntüleri ister basılı olarak ister CD'ye kaydedilmiş olarak alabilirsiniz. Hatta, video formatında CD'ye kaydedip bunları daha sonra | seyretmek ve yakınlarınıza seyrettirmek de mümkündür.

Gebelerin temel ultrasonografik değerlendirmelerinde nelere bakılır?

Bebek sayısı Bebeğin geliş şekli Bebeğin duruş şekli Plasenta yerleşimi Amniyon sıvı miktarı Gebeliğin süresi
Annedeki pelvik kitlelerin teşhis ve değerlendirmesi Bebeğin gözle görülebilen anatomik yapısı.

İlk ultrason muayenesi ne zaman yapılmalıdır?

Son adet tarihinden itibaren 40 hafta süren gebelikler özellikleri yönünden üç ayrı döneme ayrılır:
1. Dönem: İlk 13 hafta, ilk 3 ay
2. Dönem: 14-27. haftalar arası, ikinci 3 ay
3. Dönem: 27-40. haftalar arası, son 3 ay.

Bebeğin rahim içindeki gelişiminin değerlendirilmesinde sıklıkla kullanılan parametreler:
CRL (Crovvn-rump lenght): Popo ile baş tepesi arası uzunluk.
BPD (Biparietal diameter): Başın enlemesine çapı.
HC (Head circumference): Baş çevresi.
OFD (Occipitofrontal diameter): Başın uzunlamasına çapı.
TCD (Transvers cerebellar diameter): Beyinciğin enlemesine çapı.
FL (Femur lenght): Uyluk kemiğinin uzunluğu.
AC ( Abdominal circumference): Karın çevresi.
Diğer: Ulna, Tibia, Humerus, Klavikula kemiklerinin uzunlukları ve her iki göz arası mesafenin ölçülmesi.

İlk dönemde nelere bakılır?

Normal gebeliklerde gebeliğin ilk bulgusu, uterusun orta kısmında yer alan gestasyonel kesenin görülmesidir.
Karından yapılan ultrasonografi ile bir embriyonun 6 hafta 4 günlükken kalp atışları ve 8 haftalıkken de hareketleri görülebilir. Transvaginal (vajenden) yaklaşım ile bu ölçümler 6 gün daha önce olabilir.
CRL (Crown-rump lenght); yani embrionun baş-popo uzunluğu ilk trimesterde bebeğin yaşını belirlemede en önemli kriterdir. Bu tri-mesterde gestasyonel kesenin düzenliliği, bebeğin kalp atım hızı ve hareketleri ile yolk sac'ın (gebelik halkası) büyüklüğüne bakılır.
Ayrıca bebek sayısı, plasenta yerleşimi ve serviks (rahim ağzı kısmı) uzunluğunun ölçümüne yapılır. Rahim veya yumurtalıklarla ilgili patolojiler (myom, kist gibi) değerlendirilir.
ilk dönem sonunda bazı fetal organlar rahatlıkla izlenebilir. Bu dönemde ultrason yapılmasındaki en önemli amaç gebelik yaşının belirlenmesi, bebeğin kalp atışlarının ve vucüt hareketlerinin görülmesidir.
CRL ölçümü, ilk üç ayda bebeğin yaşının saptanmasında kullanılan en güvenilir yöntemdir. Ancak 12. gebelik haftasından sonra değerini yitirerek yerini diğer parametrelere bırakır.
ilk üç ayı tamamlayan fetüs minyatür bir insan görünümündedir. 2.- 3. dönemler büyüme dönemi olup bu dönemlerde fetüsün tüm iç organlarını görmek mümkündür.

İkinci ve üçüncü dönem ultrasonunda nelere bakılır?

Bu dönemde yapılan ultrasonlardaki ana sebepler; bebeğin gelişimi görmek, organ yapılarını izlemek ve iyilik halinin tespitidir. Ayrıca amniyon mayisi, plasenta ve kordonu da yine değerlendirme kapsamındadır.
Öncelikle bebeğin geliş şekline bakılır. Gelen kısım baş, makad veya diğer kısımlar olabilir. Ayrıca bebek çapraz veya enlemesine duruşta olabilir. Genelde değerlendirmeye başın çap ölçümleri ile başlanır.
BPD ölçümleri, ikinci dönemin hemen başından itibaren gebelik yaşı belirlemesinde güvenirliliği ve kolay uygulanabilirliği yönünden altın standarttır. 2. dönemin hemen başlarında yalnızca 6 günlük yanılgı payı mevcuttur.
Fetal organlar kafadan başlanılarak aşağıya doğru inilmek suretiyle gözlemlenir. Bebeğin omurga yapısı boyundan popoya kadar ayrıntılı incelenir. Fetüsün tüm kemik yapıları, el, kol ve bacaklar parmaklara kadar gözden geçirilir.
Özellikle 20-22. haftalar arası yapılan ultrasonlarda bebeğin kalbini tam olarak değerlendirmek mümkündür. Yalnızca kalbin düzgün dört odacık görünümünü, ana damarların kalpten çıkışlarını ve normal ritmini görmek bile pek çok belirgin anomalileri ekarte ettirir.
Ayrıntılı kalp muayeneleri gerektiğinde "fetal ekokardiografi" ile konjenital anomaliler teşhis edilebilmektedir.
Ayrıca gebe ultrasonlarında fetüs dışındaki rahim içi diğer yapılar da incelenir. Amniyon sıvı miktarı ve görünümü, amniyotik bant varlığı, plasental yaş ve yerleşimi, umblikal kord ve içindeki damar yapılar da izlem kapsamındadır.
Tam bir gebe ultrasonunda fizyolojik yönden bebeğin hareketleri, kas gerginliği, solunumu ve duruşu da incelenmelidir.
3. dönemde, normal biyolojik değişkenliklerden ötürü gebelik yaşını saptamak zorlaşabilir. Yine de abdominal çevre, BPD, FL ve baş çevreleri ölçümleri yardımıyla bebeğin tahmini ağırlığı saptanabilmektedir.

Makalenin Kaynağı: Sevgili Bebeğim Hoşgeldin (Hamilelik ve Bebeğinizin Bakım Rehberi)

 

Yorumlar (1)Add Comment
...
Yazan safinaz, +
daha önce mol gebelik geçirmistim tekrar hamileyim aynı sey olur diye çok korkuyorumsmilies/sad.gifsmilies/sad.gif

Yorum Yaz
Daha kucuk | Daha Buyuk

busy
 
Kimler Sitede
Şu anda 98 ziyaretçi çevrimiçi
En Sevilenler